Της Αλεξάνδρας Γούτα
Το βράδυ της 13ης Μαΐου, στο Βασιλικό Θέατρο της Θεσσαλονίκης, δεν υπήρχε οικονομική κρίση. Υπήρχαν μόνο ιδέες, εικόνες και εφαρμοσμένη καινοτομία: μια Mόνα Λίζα ζωγραφισμένη από δεκάδες… ιπτάμενα αντικείμενα με πηγή φωτός στη βάση τους (χάρη στην τεχνολογία “firefly” του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης-MIT).

Ρομποτικοί «μπάτλερ», φτιαγμένοι από την YDREAMS, κάμερες 3D και βοηθοί οδήγησης, που επιτρέπουν στον οδηγό να αποφύγει το μποτιλιάρισμα. Υπήρχε μια στάση λεωφορείου, που χρησιμοποιεί τον ήλιο, ώστε να ενημερώνει τους επιβάτες και να φορτίζει τα κινητά τους, βασισμένη στην επιστημονική έμπνευση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Design της Βαρκελώνης (IED).

Υπήρχε ακόμη η τεχνολογία Hydrosol, ικανή να παράγει αυτό που ενδεχομένως θα αποδειχθεί το καύσιμο του μέλλοντος: υδρογόνο, με πηγή το νερό και τον ήλιο! Μια τεχνολογία, που δεν αναπτύχθηκε σε κάποια μακρινή χώρα του εξωτερικού, αλλά στην ίδια τη Θεσσαλονίκη.

Τα παραπάνω καινοτόμα προϊόντα, όπως και πολλά άλλα, παρουσιάστηκαν σε βίντεο, από τους ανθρώπους που τα εμπνεύστηκαν ή τα δημιούργησαν. Ανθρώπους από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ομογενείς και ξένους επιστήμονες αλλά και επιχειρηματίες, με ένα βασικό, κοινό χαρακτηριστικό: έφεραν την καινοτομία στην καθημερινότητα. Ο λόγος για τους ομιλητές - και τους βραβευθέντες - στην κεντρική εκδήλωση του 1ου Φεστιβάλ Καινοτομίας, που διοργανώνουν στη Θεσσαλονίκη το Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο (ΕΒΕΘ) και η Διεθνής Έκθεση (ΔΕΘ).

Χόρχε Πέρεζ, IED: Η κρίση απαιτεί καινοτομία

Όταν ο Ισπανός καθηγητής του IED, Χόρχε Πέρεζ, εμπνευστής της ηλιακής στάσης λεωφορείου και βραβευθείς το 2004 ως ένας από τους καλύτερους νέους σχεδιαστές στην Ισπανία, είπε στη σύζυγό του ότι θα επισκεπτόταν τη Θεσσαλονίκη, ώστε να μιλήσει στο 1ο Φεστιβάλ Καινοτομίας, αυτή τoν ρώτησε: «Θα πας στην Ελλάδα; Τώρα; Με αυτή την κρίση;».

Και ‘κείνος της απάντησε ότι ακριβώς τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή. Επειδή η καινοτομία είναι ο μόνος τρόπος να ξεπεράσουμε την κρίση - όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για άλλα κράτη της νότιας Ευρώπης, όπως αποκάλυψε από το βήμα της εκδήλωσης.

Σύμφωνα με τον Χόρχε Πέρεζ, η καινοτομία πρέπει να φτάνει στην κοινωνία. Γι’ αυτό, έμφαση πρέπει να δίνεται όχι μόνο στα μεγάλα, αλλά και στα μικρά καινοτομικά έργα, που μπορούν να βοηθήσουν την πραγματική οικονομία χωρών όπως η Ελλάδα και η Ισπανία. Ένα τέτοιο έργο είναι η ηλιακή στάση λεωφορείου, που λειτουργεί αποκλειστικά με τα φωτοβολταϊκά πάνελ της οροφής της (για να κατασκευαστεί μια συμβατική στάση με αντίστοιχες ιδιότητες, το 60% του κόστους της. θα αφορούσε στις εργασίες εκσκαφής για τη σύνδεσή της με το ηλεκτρικό δίκτυο).

Χάρη στη στάση, η οποία σχεδιάστηκε σε συνεργασία με τέσσερις σπουδαστές του ΙED, οι επιβάτες ενημερώνονται on-line για τα δρομολόγια, φορτίζουν τα κινητά τους ή σερφάρουν στο Διαδίκτυο, όσο περιμένουν το λεωφορείο, ενώ οργανισμοί συγκοινωνιών και οι δήμοι γλιτώνουν χρήματα, που αλλιώς θα πήγαιναν στο λογαριασμό ηλεκτρικού. Σύμφωνα με τον ομιλητή, ήδη έχουν εγκατασταθεί 100 τέτοιες στάσεις στη Βαρκελώνη, ενώ έπονται πόλεις της Ιταλίας. Μία στάση… ταξίδεψε και μέχρι την Κοπεγχάγη, ώστε να παρουσιαστεί στην πρόσφατη σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών ως project - πρότυπο για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Ελενα Αμβροσιάδου, IKOS: Πέτρινα τσεκούρια και i-phone

«Αν συναντιόμασταν σε αυτή την αίθουσα πριν από 2.000.000 χρόνια, πιθανότατα θα κρατούσαμε όλοι πέτρινα τσεκούρια. Σήμερα, χάρη ακριβώς στην καινοτομία κρατάμε Blackberry και i-phone”, είπε χαρακτηριστικά η συνιδρύτρια του ομίλου IKOS, Έλενα Αμβροσιάδου, η οποία, τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβάνεται σταθερά ανάμεσα στις γυναίκες με τη μεγαλύτερη επιρροή στο City του Λονδίνου και την ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική βιομηχανία.

Η Έλενα Αμβροσιάδου - που βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ, τόσο για την επιχειρηματική της δραστηριότητα, όσο και για την πλούσια φιλανθρωπική της δράση - επεσήμανε ότι καινοτομία σημαίνει πάνω από όλα ταχύτητα, προσαρμογή, διορατικότητα (όπως είπε, οι φαρμακοβιομηχανίες, επενδύουν το 30% του τζίρου τους σε έρευνα, ώστε να δουν καρπούς σε 10-12 χρόνια) αλλά και πειθαρχία.

«Η καινοτομία είναι επίσης σκληρή, επειδή οι άνθρωποι τείνουν να αντιστέκονται στην αλλαγή, η οποία εμπεριέχει την επικινδυνότητα και την ανησυχία για την ανταμοιβή, τη χρηματοδότηση στα πρώτα στάδια», πρόσθεσε. Η ίδια, πάντως, σίγουρα έχει βρει το «κλειδί». Ο όμιλος IKOS, με ιστορία 18 χρόνων, είναι ένα από τα μεγαλύτερα και μακροβιότερα ευρωπαϊκά hedge funds (κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου). Χάρη στο εξελιγμένο και καινοτόμο λογισμικό της, η IKOS διεκπεραιώνει καθημερινά περισσότερες από 100.000 πράξεις στις αγορές, με εντολές μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Κατά την Έλενα Αμβροσιάδου, οι Έλληνες έχουν ιστορία στην καινοτομία (Ευκλείδης, Πυθαγόρας, Πλάτωνας κτλ), που επιβίωσε πολλών αυτοκρατοριών. Απλά, η χώρα πρέπει να μελετήσει σε ποιους τομείς υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης και αυτούς να στηρίξει. «Η Ελλάδα πρέπει να αποφασίσει πού θα καινοτομήσει», είπε χαρακτηριστικά και επεσήμανε την ανάγκη ταχείας προώθησης των διαρθρωτικών αλλαγών εν μέσω κρίσης και δημιουργίας «δεξαμενών σκέψης» («think tanks»).

Αντόνιο Καμάρα, YDREAMS: Ένα εργοστάσιο ευτυχίας

Αν δεν μπορείτε να φανταστείτε ένα ποτάμι μέσα στο οποίο ευδοκιμούν εκατοντάδες φωτεινά «λουλούδια», που τροφοδοτούνται με ηλιακή ενέργεια, η YDREAMS μπορεί. Η «καλλιέργεια» φωτοβολταϊκών λουλουδιών μέσα στο ποτάμι, εν είδει εικαστικής εγκατάστασης, που αλλάζει την εικόνα της πόλης, απασχόλησε την εταιρία στο πλαίσιο ενός προγράμματος για την πόλη της Λισαβόνας.

Ποια είναι η YDREAMS; Mια πρωτοποριακή εταιρία, με έδρα την Πορτογαλία, ο πρόεδρος της οποίας, Αντόνιο Καμάρα, βρέθηκε την Πέμπτη στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για εταιρία που ως συνθετικό της επωνυμίας της έχει τη λέξη «όνειρα» (dreams) και γι’ αυτό δε θα μπορούσε παρά να φλερτάρει με το παραμύθι.

Έτσι, ένα από τα έργα της ήταν το «εργοστάσιο της ευτυχίας», που δημιούργησε για την Coca Cola, στη Βραζιλία, όπου οι περαστικοί μπορούσαν να παίξουν στη δική τους… ταινία. Η εταιρία υπογράφει επίσης το μεγαλύτερο διαδραστικό παιχνίδι που έχει γίνει ποτέ, με τη συμμετοχή 25.000 ατόμων, στο πλαίσιο μιας δράσης για την Orange στη Λιόν, αλλά και τις τρισδιάστατες κάμερες (διαθέσιμες από τα Χριστούγεννα), που όταν ο χρήστης τις στρέψει πάνω του, μπορεί να δει τον εαυτό του στην οθόνη να πιάνει, να χειρίζεται και να μετακινεί… ανύπαρκτα αντικείμενα.

Senseable City Lab, MIT: Ψηφιακές… πυγολαμπίδες

«Firefly» στα αγγλικά σημαίνει «πυγολαμπίδα». Το όνομα αυτό έδωσε το εργαστήριο SENSEABLE CITY, σε συνεργασία με το ARES LAB, σε ένα εντυπωσιακό project, που στην ουσία επιστρατεύει αυτόνομα ελικόπτερα - μινιατούρες, με πηγή φωτός στη βάση τους, τα οποία συγχρονίζονται «μαγικά» εν πτήσει, ώστε να δημιουργήσουν ψηφιακές εικόνες - π.χ., το πορτρέτο της Mόνα Λίζα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι - στον αέρα! Κι αν η συγκεκριμένη εφαρμογή συνδέεται με την τέχνη, άλλα έργα στηρίζονται σε πιο ταπεινά αντικείμενα, όπως τα σκουπίδια.

Έχετε αναρωτηθεί πού καταλήγουν τα σκουπίδια ενός νοικοκυριού όταν φύγουν από το σπίτι; Το MIT αναρωτήθηκε. Έτσι, τοποθέτησε έξυπνες ετικέτες - τα λεγόμενα «smart tags» - σε 3.000 πράγματα που πετάχτηκαν και παρακολούθησε ψηφιακά τη διαδρομή τους, σε χρονικό διάστημα από δύο μέρες έως και τρεις μήνες.

Το αποτέλεσμα ήταν ένας εντυπωσιακός ψηφιακός χάρτης, όπου οι διαδρομές των σκουπιδιών - ακόμη και σε ταξίδια χιλιάδων χιλιομέτρων - απεικονίζονται με φωτεινές πολύχρωμες καμπύλες.

Από το SENSEABLE CITY lab «βγήκε» κι ο βοηθός οδήγησης. Ένα έξυπνο σύστημα, που απομνημονεύει τις συνήθειες του οδηγού και τις διαδρομές του, ανάλογα με την ώρα και την ημέρα, προτείνοντας - μεταξύ άλλων - συντομότερους δρόμους προς τους συνηθισμένους προορισμούς του, αλλά και τρόπους αποφυγής του κυκλοφοριακού!

Τα βραβεία

Εκτός από την Έλενα Αμβοσιάδου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Καινοτομίας βραβεύτηκαν ο Τζορτζ Σακελλάρης, ιδρυτής της Ameresco, που είναι ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος πάροχος ενεργειακών λύσεων στη Βόρεια Αμερική. Ο κ. Σακελλάρης, που συμπεριλαμβάνεται στη λίστα Fortune-500, μίλησε στο κοινό της εκδήλωσης μέσω ηχογραφημένου μηνύματος. Το ίδιο και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Νικόλαος Χρηστάκης, συγγραφέας του βιβλίου «Συνδεδεμένοι», τον οποίο το περιοδικό «Time» συμπεριέλαβε πέρσι στη λίστα των 100 ανθρώπων με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως.

«Αν δεν καινοτομεί κάποιος, καταλήγει σιγά-σιγά αντί να προχωράει μπροστά να πηγαίνει πίσω». Την πεποίθηση αυτή εξέφρασε σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του ο τέταρτος βραβευθείς, ένας άνθρωπος που όχι απλά δεν πηγαίνει πίσω, αλλά κινείται σε ρυθμούς… Formula 1. Πρόκειται για τον Νίκο Τομπάζη, διευθυντή σχεδιασμού για τη Formula 1, με προϋπηρεσία στη McLaren. Ο ίδιος κάλεσε τους νέους στην Ελλάδα να θέτουν μεγάλους στόχους, επειδή μέσα από αυτούς έρχονται τα μεγάλα αποτελέσματα.

Για το πρώτο «πράσινο» κατάστημα (σούπερ μάρκετ), στην Ελλάδα, με χρήση γεωθερμίας, βραβεύτηκε ο πρόεδρος του ομίλου «Μασούτης», Διαμαντής Μασούτης, ενώ η Ελληνική Πρωτοβουλία Συνεργατικών Σχημάτων Corallia εξασφάλισε ένα βραβείο στον γενικό διευθυντή της, Βασίλη Μακιό.

Για την τεχνολογία Hydrosol βραβεύτηκε ο καθηγητής του ΑΠΘ Αθανάσιος Κωνσταντόπουλος, με τη βράβευσή του στην Ελλάδα να έρχεται μετά τη διεθνή αναγνώρισή του στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό Descartes. Με την τεχνολογία Hydrosol είναι δυνατή η αποδοτική παραγωγή υδρογόνου από πηγές όπως ο ήλιος και το νερό!

Τους ομιλητές προλόγισε η πρώην υφυπουργός Απασχόλησης, Σοφία Καλαντζάκου, σήμερα καθηγήτρια περιβαλλοντικής πολιτικής στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, ενώ τους καλωσόρισε ο πρόεδρος του ΕΒΕΘ, Δημήτρης Μπακατσέλος, επισημαίνοντας ότι αν και η Ελλάδα ουσιαστικά απουσιάζει από τη λίστα των χωρών με επιδόσεις καινοτομίας και έργα όπως η Ζώνη Καινοτομίας «λιμνάζουν» για χρόνια, ωστόσο μπορεί και πρέπει να καινοτομήσει.